Nieuwsbrief januari 2010

16-01-2010

Inhoudsopgave

1. Reis naar Kameroen
2. Bezoek partner Algerije
3. Platform DuurzameTerugkeer
4. European Reintegration Support Organisations (ERSO)
5. Terugkeer en reïntegratie project ongedocumenteerden
6. Maatwerk op bezoek bij uw organisatie
7. Aantal bemiddelingen 2009
8. Personele zaken

1. Reis naar Kameroen

Begin oktober 2009 ging Marieke van der Vliet naar Kameroen. Het doel van de reis was kennismaken met het werk van onze partnerorganisatie daar en om terugkeerders te ontmoeten. Marieke reisde samen met onze Belgische collega’s Anne en Thomas van Caritas België. De partner waarmee wij allebei samenwerken is CCEY-CA (Centre de Création d’Entreprises de Yaoundé-Consultants Associés) in Yaoundé, de hoofdstad van Kameroen.  CCEY is opgericht in 1989 en biedt een hulpstructuur aan om jonge startende ondernemers te helpen een business op te zetten. CCEY en de startende ondernemer ondertekenen beiden een samenwerkingscontract. Van te voren wordt een haalbaarheidsstudie gedaan. Daarna volgen ze de startende ondernemer om te zien of alles verloopt volgens planning. Zo niet, dan kunnen ze tussentijds ingrijpen.

Samen met de cliënten ontwikkeld CCEY eerst een uitgebreid ondernemingsplan. Vervolgens stellen ze een ontwikkelplan en planning op van hoe het bedrijf gaat worden opgezet. Met een contract worden alle afspraken tussen CCEY en de ondernemer vastgelegd. Als het krediet tot slot geaccordeerd is, wordt er een lening afgesloten aan de hand van een tweede contract. CCEY evalueert de resultaten van de onderneming aan de hand van vastgestelde criteria en na een periode van 1 en 2 jaar.

Naast een bezoek aan het CCEY-CA kantoor in Yaoundé zijn we tevens in Douala, Bamenda en Buea geweest waar we in gesprek gingen met 4 teruggekeerde asielzoekers. Twee voorbeelden worden hier aangehaald om een beeld te geven van hun leven na terugkeer:

Félix: bakkerij

Félix heeft voorafgaand aan zijn terugkeer, nu een jaar geleden, een cursus brood bakken gevolgd en is teruggekeerd met een bestelbus, bakkersgerei, een mengmachine en deegwaren. De hulp van CCEY bestond uit: administratieve ondersteuning bij het inklaren van zijn bus en goederen in Douala en hulp bij het uitwerken van zijn ondernemingsplan. CCEY heeft hem niet regelmatig kunnen bezoeken, want Félix is op ca. 350 km (7 uur met de auto) van Yaoundé gaan wonen in een dorp in het Engelstalige deel van Kameroen. Hij woont nu weer bij zijn familie. Het dorp ligt aan het eind van een moeilijk begaanbare weg. Félix verkoopt in het dorp elke zaterdag een deel van zijn brood op de lokale markt. Hij geeft aan dat zijn brood goed aftrek vindt daar. Ook levert hij brood aan twee scholen in de buurt. Dit zijn op dit moment zijn enige afzetkanalen. Het brood wordt vervoerd per motor, vanwege de slechte wegen. Motoren zijn het beste en snelste vervoersmiddel in die omgeving. Hij wil natuurlijk ook graag zijn bus intensiever gaan gebruiken, maar is nog zoekende naar meer afzetkanalen buiten zijn dorp. Met de bus zou hij dan grotere hoeveelheden brood vervoeren. Onze partnerorganisatie adviseerde hem tijdens ons bezoek en bood aan mee te denken hoe hij zijn bus meer kan gaan inzetten en hoe hij zijn afzetmarkt kan vergroten.

Félix is echter nog onzeker over het vele reizen tussen de stad en zijn dorp, omdat hij op dit moment de kostwinner voor de familie is en ook de enige is die het brood kan bakken. Zijn broertje wil hem wel gaan helpen in de zaak, maar het kost tijd om hem goed kwalitatief brood te leren bakken. Als hij dat eenmaal goed kan, zou Félix op pad kunnen met de bus en brood kunnen afleveren op diverse plaatsen in de stad of andersom.

Een ander probleem voor Félix is dat de elektriciteit in zijn dorp regelmatig uitvalt. Dit hindert hem in het bakken van zijn brood. Soms is hij net deeg aan het mengen als de elektriciteit twee dagen uitvalt. Het gebruikte deeg kan hij dan vervolgens weggooien. Onze partnerorganisatie gaat, bij terugkomst in Yaoundé, na of Félix een extra krediet kan krijgen om een generator te kopen. CCEY was onder de indruk van wat Félix in een jaar tijd heeft opgezet. Zijn energie en motivatie zijn bemoedigend.

Bradley: winkel

Bradley vroeg ongeveer 3 jaar geleden asiel aan in België. Hij studeerde daarvoor politicologie aan de universiteit van Buea. Drie jaar geleden nam hij deel aan een staking op de universiteit die hardhandig is neergeslagen door de politie. Door stokslagen is er o.a. een rugwervel verschoven bij Bradley, waar hij nog steeds pijn aan heeft. Hij is hierna naar België gevlucht, omdat hij bang was voor represailles. Zijn asielaanvraag is echter afgewezen en al kort daarna werd hij uit het opvangcentrum gezet. Hij heeft slechts twee weken de tijd gehad om zijn terugkeer voor te bereiden. Graag had hij verder willen studeren in België, aangezien hij in Kameroen niet meer welkom is op enige universiteit door deelname aan die staking. Uiteindelijk heeft hij 1400 euro meegekregen van de Belgische overheid. Caritas België heeft CCEY gevraagd hem te adviseren in het starten van een eigen onderneming in Buea, de stad waar Bradley weer naar terug wilde keren. Het geldbedrag heeft hem in staat gesteld een kleine kruidenierszaak te openen die hem van inkomsten voorziet. Hij huurt nu een kleine ruimte voor de winkel met daar in de buurt een eenkamerwoning. Zijn inkomsten zijn net voldoende om van rond te komen.

Ondanks de moeilijkheid om zijn hoofd boven water te houden en het niet meer verder kunnen studeren in Kameroen, lijkt hij zijn leven weer redelijk opgepakt te hebben. Bradley hoopt door middel van extra kredieten en met hulp van CCEY op niet al te lange termijn een vervangende winkelruimte te openen aan de hoofdweg om op die manier een grotere clientèle te bereiken. CCEY gaat hem helpen via onder meer overheidsprogramma’s (gericht op ondernemingszin) aan extra krediet te komen om dat waar te maken.

2. Bezoek partner Algerije

Medio november bezocht onze Algerijnse partner, broeder Jan Heuft, ons kantoor. Hij sprak over de actuele situatie in Algerije en heeft aangegeven wat de (on)mogelijkheden zijn voor cliënten daar. De NGO waar Jan Heuft voor werkt, Rencontre et Développement in Algiers, houdt zich momenteel veel bezig met de opvang van bootvluchtelingen, het bieden van scholing aan vluchtelingenvrouwen en ze adviseren mensen die kleine bedrijfjes willen opstarten in Algerije of de landen rondom Algerije. Dit laatste betreft vluchtelingen uit West-Afrika die zijn gestrand in Algerije en terug dienen te keren naar hun land van herkomst, zoals Mali. In die landen heeft Rencontre et Développement een lokaal steunpunt om deze mensen op te vangen.
Jan Heuft zorgt er onder andere voor dat deze terugkeerders de reis vergoedt krijgen naar hun land van herkomst en ter plekke opgevangen worden. Algerijnen die willen terugkeren vanuit Nederland kunnen via Maatwerk en Rencontre et Développement in aanmerking komen voor assistentie bij hun reïntegratie. Jan Heuft zal hun contactpersoon zijn. Hij kan hen opvang bieden vanaf het vliegveld in Algiers, hij kan hen helpen bij het vinden van huisvesting of een ruimte om een eigen bedrijf te starten, maar ze kunnen tevens bij hem terecht voor navraag naar medicatie of anderszins sociale hulp en advies. Hij is ook te allen tijde bereidt telefonisch contact te hebben met cliënten voorafgaand aan hun terugkeer.

3. Platform Duurzame Terugkeer

Eind 2009 ontving het Platform voor Duurzame Terugkeer een beschikking van de Ministeries van Buitenlandse Zaken en Justitie met daarin de toezegging voor financiering van ons pilot programma. Dit pilot programma, zoals u heeft kunnen lezen in eerdere nieuwsbrieven van ons, betreft een samenwerking tussen een 9-tal organisaties1 in Nederland die allen werkzaam zijn op het gebied van migratie, terugkeer of reïntegratie. Het programma gaat per 1 februari 2010 van start. Het komende jaar zullen we u op de hoogte houden van deze nieuwe samenwerking en de resultaten daarvan.

4. European Reintegration Support Organisations (ERSO)

In november 2009 hebben de leden van ERSO, het samenwerkingsverband van Europese organisaties dat zich richt op vrijwillige terugkeer, een voorstel ingediend bij de Europese Unie voor een vervolgproject. In de afgelopen twee jaar heeft ERSO zich met name gericht op het versterken van de Europese samenwerking. De partners hebben kennis uitgewisseld op het gebied van werkmethoden, ervaringen, best practises en lessons learned. Door deze Europese samenwerking maken we nu goed gebruik van elkaars internationale netwerken en is er een digitaal kennisplatform opgezet wat intensief wordt gebruikt. In de volgende projectfase willen we met name aandacht besteden aan de versterking van de kennis en expertise van de partners in de landen van herkomst. De partners in het Zuiden zullen (financieel) ondersteund worden zodat terugkeerders optimaal begeleid kunnen worden bij hun reïntegratie. In het voorjaar verwachten we een reactie te ontvangen van de Europese Unie op ons ingediende voorstel.

5. Project terugkeer en reïntegratie voor ongedocumenteerden

In 2009 hebben we tevens financiering ontvangen van het Europees Terugkeer Fonds (ETF) voor de uitvoering van het project “Terugkeer en reïntegratie van ongedocumenteerde migranten”. Dit project realiseert Maatwerk in samenwerking met Stichting Mondiale Samenwerking (SMS). Binnen dit project worden migrantenorganisaties actief betrokken en leden van migrantenorganisaties zullen als native counselor worden opgeleid en een rol te gaan spelen in het informeren van migranten over mogelijkheden bij terugkeer. SMS zal leden van de migrantenorganisaties trainen en zorgen dat binnen deze groepen adequate informatie beschikbaar komt inzake terugkeer en reïntegratie. De landen waar we ons in het eerste jaar van dit project op zullen richten zijn Bosnië, Burundi, Sierra Leone en Suriname.
Migranten die niet over een verblijfstatus beschikken, kunnen aan de hand van deze informatie een overwogen besluit nemen betreffende terugkeer en reïntegratie.  Indien de migrant voor terugkeer kiest, zal Maatwerk de bemiddeling verzorgen en contacten leggen met de partnerorganisatie in onze landen van herkomst. Voor vragen over dit project kunt u uiteraard contact met ons opnemen.

6. Maatwerk op bezoek bij uw organisatie

Op 11 november heeft Janko van der Werf van Maatwerk met Mamoud Kamara van JOS (Jongeren Organisatie Sierra Leone) een voorlichting gegeven over terugkeer naar Sierra Leone bij Vluchtelingenwerk Zwolle. In de huiskamer van het project Taekhout voor uitgeprocedeerden en mensen met een tijdelijke verblijfsvergunning waren enkele begeleiders en 5 Sierra Leonezen aanwezig. Het was een informele bijeenkomst waar eerst toelichting is gegeven over het terugkeerondersteuningsproject zoals dat door de partner van Maatwerk in Sierra Leone, de Christian Brothers, wordt uitgevoerd. Het verschaffen van een microkrediet, het organiseren van trainingen en begeleiding door een sociaal werker zijn belangrijke onderdelen van het project in Sierra Leone. Mamoud heeft het werk van JOS toegelicht. Daarna zijn ervaringen uitgewisseld over hoe het de terugkeerders nu vergaat en welke baat ze hebben bij de ondersteuning. Tevens is uitgebreid gesproken over het netwerk van JOS in Sierra Leone en de ervaringen van Mamoud en Janko tijdens hun verblijf in Sierra Leone. De bijeenkomst is afgesloten met een korte film over de terugkeerders uit het project, foto’s en een echte Sierra Leoonse maaltijd!

Eerder heeft eenzelfde bijeenkomst over Sierra Leone plaatsgevonden bij de ex-AMA huiskamer in Den Haag. De medewerkers van Maatwerk bij Terugkeer geven graag op aanvraag voorlichtingen op maat op locatie over ons werk in het algemeen en/of specifiek over een van de landen waar we werken.

7. Aantal bemiddelingen 2009

In het afgelopen jaar hebben we 136 aanvragen behandeld. 55% van deze aanvragen hebben geresulteerd in terugkeer met bemiddeling van Maatwerk bij Terugkeer. De meeste mensen uit deze groep zijn teruggekeerd naar Angola. Vervolgens tellen Sierra Leone en Burundi de grootste groep terugkeerders. De bemiddeling bestond grotendeels uit assistentie bij het vinden van werk. Ook is er veel begeleiding gegeven bij het verkrijgen van geschikte woonruimte. Aanvragen die we niet in behandeling konden nemen betreffen aanvragen voor bemiddeling naar China en Irak. In deze landen is het niet mogelijk samen te werken met een onafhankelijke NGO, waardoor bemiddeling door ons niet realiseerbaar is.

Personele zaken

Per 1 maart 2010 wordt Maatwerk geleid door Lenie van Goor, voorheen werkzaam als regiomanager van Vluchtelingenwerk Midden-Gelderland. Daarnaast keert Santje Geuze terug in ons team. Zij volgt dit jaar vanuit Maatwerk de Advanced Master in International Development (AMID) aan de Radboud Universiteit Nijmegen. AMID is een programma waarbij de trainees vier dagen werkzaam zijn bij een ontwikkelingsorganisatie en 1 dag  per week trainingen volgen aan de Radboud Universiteit.

Kijk voor ons huidige team bij medewerkers.